مقدمه : اسلام و مقتضيات زمان براى روشنفكران مسلمان در عصر ما كه از نظر كيفيت زبده‌ترين طبقات اجتماعى مىباشند و از نظر كميت خوشبختانه قشر قابل توجهى به شمار مىروند ، مهمترين مسئلهء اجتماعى « اسلام و مقتضيات زمان » است . دو ضرورت فورى ، مسئوليتى سنگين و رسالتى دشوار بر دوش اين طبقه مىگذارد : يكى ضرورت شناخت صحيح اسلام واقعى به عنوان يك فلسفهء اجتماعى و يك ايدئولوژى الهى و يك دستگاه سازندهء فكرى و اعتقادى همه جانبه و سعادت بخش ، و ديگر ضرورت شناخت شرايط و مقتضيات زمان و تفكيك واقعيات ناشى از تكامل علم و صنعت از پديده‌هاى انحرافى و عوامل فساد و سقوط . براى يك كشتى كه مىخواهد اقيانوسها را طى كند و از قاره‌اى به قارهء ديگر برود ، وجود قطب نما براى جهت يا بى و هم لنگر محكم براى محفوظ ماندن و غرق نشدن و زير پا گذاشتن جزر و مدها ضرورى است ، همچنان كه شناخت وضع و موقعيت جغرافيايى دريا در هر لحظه امرى حتمى است . ما بايد از طرفى اسلام را به عنوان يك